به گفته کارشناسان، بخشي از علل دور شدن مسئولان از اهداف درازمدت در ایجاد شهرهاي جديد مربوط به مكانيابي نادرست، فاصله نامناسب و ناديده گرفتن موضوع اصلي يعني شهروندان و گروههاي مورد انتظار است. نوع تصميم گيريها در مورد مكان شهرهاي جديد، بيشتر بر اساس نوعي اجبار و منفعتطلبي براي استفاده از اراضي بيهوده شكل گرفته است، در صورتي كه اولين قاعده پديد آمدن شهر، شكلگيري آن در بستر و مكاني مناسب است.
بر اساس مشاهدات، شهرهاي جديد با مشكلات بسیاری در جذب جمعيت مواجهند كه احتمالاً پيشبينيهاي كلان و غيرواقعبينانه، خود مبنايي شده است تا ما امروز آنها را به عنوان ملاك شكست در نظر بگيريم. فقدان جنب و جوش و محيط فعال شهري، از ديگر مشكلات شهرهاي جديد است كه دليل آن، ساختار نامتعادل جمعيتي و اجتماعي، نبود تنوع اقتصادي و بهويژه خدمات كلان شهري نظير مراكز فرهنگي، سينما، باشگاه جوانان، مراكز ورزشي و تالارهاي هنري است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی انبوه سازان ایران، یک اقتصاددان صنعت و بازار سرمایه، معتقد است: پدیده ساخت شهرکهای دور از محل کار، نظیر ساخت مسکن مهر در شهرهای جدید، مربوط به نیمه دهه 60 میلادی سده گذشته است که به دلیل تبدیل به شهرکهای خواب، ساخت آنها بلافاصله متوقف شد.
بهمن آرمان با انتقاد از مکانیابی نادرست واحدهای مسکونی مهر تصریح کرد: در قرن 21 و آن هم در حالی که 40 سال پیش، مردم تجربه ساخت شهرکهای مدرنی مثل اکباتان، آپادانا و شهرک غرب را در تهران داشتند، طبیعتاً انتظار بیشتری برای احترام گذاشتن به نیاز خود به مسکن داشتند.
وی در ادامه با اشاره به اینکه واحدهای مسکونی مهر بدون توجه به استانداردهای لازم و طراحیهای شهری ساخته شده است، گفت: در کشورهایی نظیر پاکستان یا دیگر کشورهای فقیر که سطح زندگی آنها پایینتر است، ساخت چنین خانههایی دور از ذهن نیست، اما در کشور ایران که مردم بر روی دریایی از ثروت زندگی میکنند، بسیار نامعقول است.
این مدرس دانشگاه با انتقاد از روند ساخت و ساز و تراکم جمعیت در کشور گفت: میزان تراکم جمعیت در هر کیلومتر مربع در ایران، بسیار پایینتر از استانداردهای جهانی است و همین امر باعث شده تا هزینه خدماترسانی و حتی نگهداری شهر بسیار گران تمام شود.
به اذعان وی، دلیل این امر، عدم استفاده از روشهای نوین ساختمانی و بلندمرتبهسازی است و ساخت و ساز بهویژه در بلندمرتبهسازی نیاز به تکنولوژی و دانش دارد، در حالی که برخلاف دیگر کشورها که شرکتهای بزرگ اقدام به ساخت میکنند، در ایران قسمت اعظم ساختمانها را خود مالکان میسازند.
آرمان گفت: با واقعی شدن قیمتهای انرژی و اینکه دولت همیشه امکان ارائه یارانه به حمل و نقل را ندارد، هزینه رفت و آمد به شهرهایی نظیر پرند، هشتگرد، پردیس و... بسیار بالا خواهد بود.
بر اساس پیشبینیها، در آیندهای نهچندان دور و با واقعی شدن قیمتها، از آنجایی که کسی توان مالی رفت و آمد به شهرهای جدید را نخواهد داشت، این خانهها تخریب خواهد شد.
وی با بیان این مطلب تأکید کرد: انبوهسازان باید با تشکیل گروهی، ساخت پروژههای مسکونی مهر را در ابعاد بزرگ برعهده بگیرند.
این اقتصاددان بازار صنعت و سرمایه، همچنین با انتقاد از نبود طرح جامع شهرسازی گفت: به دلیل نبود طرح جامع شهرسازی، شاهد ساخت و سازهای ناهماهنگ هستیم و به طور نمونه در نزدیکی ساختمانی 20 طبقه، ساختمان یکطبقه ساخته میشود.
آرمان در پایان خاطرنشان کرد: با حذف ردیف بودجه شهرداریها از سوی دولت و خودکفا شدن این سازمان، شهرداریها مجبور به فروش تراکم و از بین بردن فضاهای سبز شدند که درنتیجه، ساختمانهای ناهماهنگ کنار هم ساخته شدند.
