اشاره: بررسي لايحه برنامه پنجم توسعه، از ارديبهشتماه امسال در كميسيونهاي تخصصي مجلس و پس از آن تا اواخر مهرماه در كميسيون تلفيق انجام شد، سپس از روز هشتم آبان ماه سال جاري، براي بررسي نهايي در صحن مجلس مطرح شد و قانون برنامه پنجم توسعه، پس از گذشت حدود 7 ماه از بررسيهاي آغازين، در روزهاي پاياني آذرماه به تصويب رسيد. ماده 149 اين لايحه به بخش مسكن اختصاص دارد كه در آن بر مسايلي همچون توليد و تأمين مسكن براي جوانان و اقشار كمدرآمد، مقاومسازي، صنعتيسازي، رعايت مقررات ملي ساختمان ،بیمه ساختماني و... تأكيد شده است. ابهام و كليگويي در برخي موارد موجود در متن قانون برنامه پنجم، انگيزهاي شد تا با محمدرضا ملكشاهيراد، نايب رئيس اول كميسيون عمران در مجلس شوراي اسلامي به بحث و گفتوگو بنشينيم.
در برنامه پنجم توسعه، مباحث مربوط به بخش مسكن به صورتي كلي بيان شده است، دليل اين كليگويي چيست؟
برنامه پنجم توسعه شامل بخشها و موارد زيادي است كه بخش مسكن، يكي از قسمتهاي آن است. مجلس به صورت كلي موارد و مباحث مطرحشده در اين برنامه را بررسي ميكند و به دليل گستردگي مباحث، ملزم به ذكر جزئيات زير در اين خصوص نيست؛ رسيدگي و پرداخت به امور جزئي تحت عنوان آييننامهها و قوانين اجرايي بر عهده دولت است و پس از تصويب موارد كلي، دولت در قالب اين آييننامهها و مقررات، جزئيات را به بخشهاي مختلف ابلاغ ميكند.
در بررسيهاي قبلي برنامه پنجم، به مسكن مهر بيتوجهي شده بود؛ آيا پس از بررسي نهايي تغييري در اين زمينه ايجاد شد؟
همانطور كه گفته شد، قرار نيست وقتي برنامهاي اين چنيني نوشته شد، جزئيات آن هم بيان شود؛ مسكن مهر جزو اولويتهاي كاري وزارت مسكن و شهرسازي، به خصوص از زمان وزارت نيكزاد است و وي اين موضوع را با جديت پيگيري ميكند. به هر حال دولت موظف است كه با اعمال حمايتهاي لازم از بخش خصوصي و مديريت بر بخش مسكن، نسبت به تهيه مسكن ارزانقيمت براي كليه اقشار جامعه، اقدام نمايد؛ اين مسئله يكي از موارد مورد تأييد در برنامه پنجم توسعه بوده است .
تأمين مسكن جوانان يكي از مواردي است كه در برنامه پنجم توسعه به آن اشاره شده است، در اين خصوص چه تمهيداتي انديشيده شده است؟
يكي از اقداماتي كه دولت در برنامه پنجم توسعه موظف به انجام آن شده، مسئله ساخت و تأمين مسكن براي جوانان به خصوص اقشار آسيبپذير جامعه است. بنابراين دولت موظف به انجام اقدامات اساسي براي اين منظور است و تهيه آييننامه اجرايي و روش اجراي آن نيز بر عهده دولت ميباشد؛ دولت موظف است كه متناسب با منابع و ساز و كارهاي مديريت و نيروي انساني در اين خصوص اقدام نمايد.
چه ضمانت اجرايي براي رسيدگي به عملكرد دولت دراين زمينه وجود دارد؟
بايد به اين نكته توجه داشته باشيم كه لايحه برنامه پنجم توسعه توسط خود دولت تهيه شده است، بنابراين ضمانت اجرايي آن صدور مجوز قانوني براي انجام اين پيشنهادات است؛ به عبارت ديگر الزام عمل به اين پيشنهادات تصويب برنامه توسط مجلس و ابلاغ به دولت است، البته مجلس هم، همواره نقش نظارتي خود را در اين زمينه ايفا ميكند.
در بخش مسكن برنامه پنجم توسعه چه مواردي لحاظ شده است كه در برنامه چهارم به آنها پرداخته نشده است؟
ساخت مسكن براي اقشار آسيبپذير، در بخشهاي مختلف شهري، مهمترين موضوعي است كه در برنامه پنجم توسعه لحاظ شده است و در برنامه چهارم چندان به آنها پرداخته نشده بود.
تقويت شكلگيري نظامهاي مهندسي و پيمانكاري، موضوع ديگري بود كه در برنامه پنجم به آن رسيدگي شد؛ در اين راستا به افزايش نظارت بر ساخت و ساز و تقويت نقش نظام مهندسي در ساخت مسكن تأكيد شده است.
آن طور كه ديده شده است، در برنامه پنجم با توجه به بحث هدفمندي يارانهها، به مسئله حمل و نقل در بخش مسكن توجه نشده است، در اين زمينه چه توضيحي ارائه ميدهيد؟
حمل و نقل يك بحث عمومي است كه هم شامل بخش مسكن ميشود و هم بخشهاي ديگر؛ به عبارت ديگر حمل و نقل در تمام حوزهها ايفاي نقش ميكند و بنابراين از جمله برنامههاي دولت در اين بخش، اختصاص يارانه براي جلوگيري از ايجاد تورم و كنترل قيمتها در حوزه حمل و نقل است. همانطور كه هم اكنون نيز اين يارانهها به اين بخش اختصاص دارد و دولت بايد با اقدامات لازم، از تأثير افزايش قيمت حمل و نقل بر ساير بخشها جلوگيري كند.
آيا در طول بررسي لايحه برنامه پنجم توسعه، پيشنهادات الحاقي از سوي اعضاي كميسيون عمران مطرح شد؟
بله. اين پيشنهادات در حوزههاي عمراني مختلف از جمله مسكن و شهرسازي، راهسازي روستايي و راهآهن مطرح شد كه از ميان آنها مسئله راههاي روستايي در اولويت قرار گرفت و بررسي شد.
ارزيابي شما از عملكرد دولتها در برنامههاي پيشين چگونه است؟
تجربه نشان داده است كه دولتها در تحقق اهداف ذكر شده در برنامههاي پيشين توسعه كشور، به صورت كامل موفق نبودهاند. دليل اين امر، محدوديت منابع و نامحدود بودن اهداف طرحشده در متن برنامه است. در حال حاضر، براي توسعه كشور، نياز به اقداماتي اساسي احساس ميشود؛ چون عقب ماندگيها در طول زمان انباشته شده است و در عين حال كه روند رشد توسعه در حال حركت است، به منابع عظيمي در اين زمينه نياز داريم. اين منابع ممكن است كه در طول برنامه تأمين نشود، ولي دولت اين اقدامات اصلاحي را به عنوان زيرساخت در اولويت قرار ميدهد.
پيشبيني شما از وضعيت طرحها و اقدامات عمراني به خصوص بخش مسكن در پايان برنامه پنج ساله پنجم چيست ؟
با توجه به اين كه تأمين مسكن در كشور، در حال حاضر مورد توجه دولت قرار گرفته و نيكزاد هم به عنوان وزير مسكن، اقدامات مؤثري را در اين زمينه انجام داده است، پيشبيني ميشود كه تا پايان برنامه، موقعيتهاي چشمگيري را در بخش مسكن و به خصوص مسكن مهر شاهد باشيم. با الزامات و تعهدات و مسيري كه دولت در خصوص ساخت و ساز مسكن در كشور براي خود ايجاد كرده است، بخش مهمي از مشكل مسكن تا پايان برنامه پنجم، برطرف خواهد شد؛ چون پيشبيني نشده است كه دولت در طول برنامه پنجم چقدر بايد هزينه كند، اين هزينهها متناسب با منابعي است كه در اين مدت تأمين ميشود؛ عملكرد دوساله وزير مسكن هم تضميني براي موفقيت در اين زمينه و رفع مشكلات مسكن در آينده است.
