توجه به ابعاد گسترده پروژه ملی مسکن مهر بارها مورد تاکید کارشناسان و دستاندرکاران حوزه اقتصاد و مسکن قرار گرفته است؛ به گونهای که از ابتدای طرح پیشنهاد ساخت واحدهای ارزان قیمت برای اقشار کمدرآمد جامعه از ابتدای پیروزی انقلاب، تا اجرای آن در سال 86 و تداوم روند ساخت و ساز تاکنون با نقدهای مثبت و منفی بسیاری مواجه بوده است.
آماده نبودن زیرساختها، دور بودن از مراکز شهری، نبود خدمات اجتماعی، درمانی، فرهنگی، اقتصادی، آموزشی با مشکلات حمل و نقل و... مواردی بوده است که همواره به عنوان بزرگترین ضعفهای این پروژه بر مزایا و اهداف اصلی آن همچون خانهدار کردن اقشار کمدرآمد با صرف هزینهای اندک، به جریان انداختن روند کاری انبوهسازان در میدانی وسیع و کاهش قیمت زمین تا میزان صفر درصد از سهم قیمت تمام شده واحدها برای مردم، غالب شده است. تاکنون کارشناسان زیادی با هدف رفع این نواقص و کمک به بهبود روند کاری و اهداف این پروژه ملی مباحثی را مطرح کردهاند اما جای این سؤال وجود دارد که این پروژه از ابتدا با چه برنامهریزیهایی پایهریزی و سپس اجرا شد؟!
عضو هیئتمدیره انجمن صنفی انبوهسازان تهران در این زمینه اعلام کرد: از ابتدا نیز مشخص بود که مسکن مهر به دلیل عدم برنامهریزی قاطع به چه راهی خواد رفت! بیژن کاموری افزود: مسکن مهر تنها به نیاز کاذب افراد برای تامین مسکن پاسخ میدهد و نیاز واقعی آنها را برآورده نمیکند.
مشروح گفتوگوی اختصاصی شبکه اطلاعرسانی صنوف و مسکن ایران (صما)، با وی را در زیر میخوانید:
صما: آقای کاموری! در صحبتهای خود اشاره کردید که مسکن مهر نتوانسته است نیاز واقعی افراد به تامین مسکن را برآورده کند، لطفا در این زمینه بیشتر توضیح دهید.
کاموری: باید بگویم که با برنامهای که از ابتدا کار را بر مبنای آن آغاز کردند قابل پیشبینی بود که این پروژه به چه راهی خواهد رفت. در ابتدای امر تبلیغات وسیعی برای ثبتنام مردم با شرایط ویژه برای دریافت واحدهای مسکونی ارزان قیمت مهر آغاز شد و بسیاری از افراد بدون در نظر گرفتن شرایط مالی، فرهنگی، اجتماعی و کاری خود تنها برای عقب نماندن از قافله اقدام به نامنویسی کردند. نکته دیگر این که آن چه مسئله مسکن مهر را بغرنج کرده این است که این واحدهای مسکونی بدون در نظر گرفتن نیاز واقعی افراد متقاضی، در نقاط دور دست خارج از شهر احداث شده است. حتی در مورد اینکه آیا متقاضی برای آن نقاط وجود دارد یا خیر، همچنین مسایل زیربنایی و خدمات شهری برای آن فراهم است یا خیر، نیز اقدامی موثر صورت نگرفته است.
صما: پس این ساخت و سازها بر چه اساسی صورت گرفته است؟
کاموری: مهمترین دلیل و اساس این ساخت و سازها فراهم بودن زمین فراوان در خارج از محدوده شهری است. به همین علت عزم و ارادهای برای ساخت مسکن ارزان قیمت به صورت انبوه ایجاد و آغاز شده است بدون اینکه به سایر نیازهای اجتماعی و ضرورتهای معیشتی افراد توجه خاصی شود. فرض کنید در منطقهای که دو هزار واحد در آن احداث شده است به دلیل عدم استقبال یا ریزش متقاضیان به دلایلی همچون دوری از مراکز شهری و محیطهای کاری، برای نیمی از این واحدها متقاضی وجود ندارد. دیگر اینکه این ساخت و سازها اساساً در مناطقی انجام شده است که زیرساختهای روبنایی و زیربنایی آن همچون آب، برق، گاز، فاضلاب و به صورت گستردهتر مراکز اجتماعی و مورد نیاز شهری، فراهم نیست. مسکن مهر در واقع نوعی پرداخت به نیاز مسکن در جامعه بدون توجه به الزامات فیزیکی و اجتماعی یک زندگی شهری است.
صما: گفتید عدهای از متقاضیان برای عقب نماندن از قافله اقدام به ثبتنام کردند. در این زمینه توضیح دهید.
کاموری: بله. در ابتدا به دلیل تبلیغات گسترده، افراد برای دریافت مسکن صرف و نه مسکن موردنیاز خود اقدام به ثبتنام کردند. زمانی فردی با مشاهده واگذاری مسکن در محیطی مناسب شرایط کاری، زندگی و رفت و آمدی خود اقدام به ثبتنام و دریافت مسکن میکند اما زمانی گفته میشود که افراد تنها برای مسکن ثبتنام کنند بدون اینکه بدانند آن مسکن در کجا، چگونه و با چه امکانات و شرایطی عرضه میشود. تصور من این است که مردم در این زمینه به درستی توجیه نشدهاند و تنها براساس تبلیغات صورت گرفته اقدام به ثبتنام کردهاند. اما در حال حاضر که این واحدها به مرحله توزیع و واگذاری رسیدهاند، برای مثال فردی که ساکن شرق تهران است باید در منتهیالیه غربی خارج از شهر ساکن شود در حالیکه هر روز مجبور به رفت و آمد در مسافت بسیاری است.
صما: در خصوص شیوه دریافت آورده متقاضیان چهطور؟ در حال حاضر پیشنهاد شده است که برای قراردادهای سال جدید آورده نقدی به صورت تدریجی و در حسابی غیرقابل برداشت اندوخته و این شیوه جایگزین دریافت یکجا شود؛ این پیشنهاد را چگونه ارزیابی میکنید؟
کاموری: این پیشنهاد بر این فرض مبتنی است که تمام اقشار ضعیف وارد طرح مسکن مهر شوند و برای دریافت مسکن ارزان قیمت اقدام کنند. به این علت که بسیاری از اقشار کمدرآمد از ارائه آورده نقدی حتی به میزان تعیین شده ناتوانند! اگر ترتیبی داده شود که این آورده به جای اتکا بر پساندازهای گذشته مردم از محل پسانداز آتی آنها دریافت شود، میتوان راهحلی را اتخاذ کرد که این نقدینگیها به عنوان موتور محرکه ساخت مسکن برای اقشار کمدرآمد به کار گرفته شود.
صما: تحلیل شخص شما از این پیشنهاد چیست؟ آیا میتواند در کاهش مدت زمان تاخیرها در واگذاری مسکن مهر راهگشا باشد؟
کاموری: این پیشنهاد مقولهای بلندمدت و جدا از مسایل موجود و مربوط به مسایل آتی است. به این معنا که دریافت تدریجی آورده متقاضیان میتواند در آینده راهگشا باشد! آنچه در این زمینه و در حال حاضر با آن مواجهایم، عدم برنامهریزی قاطع در خصوص تامین زیرساختها و متقاضیان است. از سوی دیگر همانطور که قبلاً نیز اشاره شد، این ساخت و سازها باید با توجه به نیازهای واقعی افراد در مناطق مختلف، انجام میشده است.
صما: برای رفع مشکل جذب متقاضی به تازگی وزارت راه و شهرسازی با اتحادیه مشاوران املاک قرارداد بازاریابی بسته است؛ این اقدام را چگونه ارزیابی میکنید؟
کاموری: گمان نمیکنم این گونه قراردادها تاثیر مثبتی برای جذب متقاضی داشته باشد؛ به این علت که اتحادیه مشاوران املاک، یک سازمان منسجم محسوب نمیشود ولی به این امر که تا چه اندازه موفق خواهند بود، چندان امیدی ندارم.
صما: در مورد ثابت ماندن رقم مسکن در سالهای آینده، آیا ارتباط انبوهسازان با دولت در حدی است که این پیشنهاد را بپذیرند و بهرغم انتقاداتی که در خصوص افزایش چشمگیر قیمت ساخت در سالجاری وجود دارد، با همان رقم سابق اقدام به انعقاد قرارداد کنند؟
کاموری: همان طور که اشاره کردید این امر بستگی زیادی به نحوه ارتباط بین انبوهسازان و وزارت راه و شهرسازی دارد. در این زمینه میتوان انبوهسازان را به دو دسته تقسیم کرد؟ دسته اول انبوهسازانی که به علت نداشتن صرفه اقتصادی با توجه به افزایش قیمت نهادههای تولید تا میزان 20 درصد، حاضر به همکاری نشده و از پروژه حذف میشوند و دسته دوم انبوهسازانی که به دلیل شرایط بد اقتصادی، بیکاری و رکود و همچنین روابط مطلوب با دولت وارد عمل شده ولی مطمئناً موفق به اتمام پروژه با قیمت سابق نمیشوند. چون طبیعی است انبوهسازانی که سال گذشته با سودی کمتر از هشت درصد در ساخت و ساز مسکن مهر مشارکت میکردهاند در سالجاری با افزایش 20 درصدی قیمتها، قادر به اتمام کار نباشند. به عقیده من، انبوهسازان به طور قطع با این مسئله برخورد میکنند؛ به این علت که قیمت مسکن عاملی نیست که بتوان آن را به صورت دستوری کاهش یا افزایش داد و یا آن را ثابت نگه داشت.
صما: رکود ایجاد شده در مقطع کنونی در عرصه ساخت و ساز و بازار مسکن را میتوان ناشی از تغییر فصل و قرار گرفتن در روزهای پایانی سال دانست؟
کاموری: خیر؛ انبوهسازان در شرایط کنونی چارهای جز توسل به راهحلهای مختلف برای فروش واحدهای ساخته شده خود ندارند با این تصور که مقابله با ضرر در هر مقطع زمانی، باید صورت گیرد.
صما: با این اوصاف، احتمال کاهش چشمگیر همکاری انبوهسازان در این زمینه قابل پیشبینی است؟
کاموری: بله، هم کاهش کیفیت ساخت و ساز و هم اینکه در این شرایط، امکان اتمام عملیات ساخت برای سازندگان وجود ندارد. به این صورت که انبوهسازانی که وارد این زنجیره میشوند به علت رکود اقتصادی حاکم بر بازار مسکن به ناچار مجبور میشوند چرخ فعالیتهای خود را برگردانند ولی مطمئناً در نیمهراه، باز میمانند.
صما: مورد دیگری که این روزها به وفور در فعالیت انبوه سازان مشاهده میشود، روی آوردن شرکتهای انبوهسازی به فروش مزایدهای واحدهای مسکونی است؛ قبلاً چنین مسئلهای سابقه نداشت؟ علت چیست؟
کاموری: این مسئله به خاطر شرایط بد کاری و فشاری است که در این زمینه به انبوهسازان وارد شده است. به این معنا که انبوهسازان به ناچار با توسل به روشهایی همچون فروش مزایدهای با بازگرداندن نقدینگی و سرمایه خود بپردازند.
با این استدلال، انبوهسازان ترجیح میدهند به جالی خالی ماندن واحدها و رکود سرمایه تا زمانی که مشتری مراجعه کند، ساختمان را به مزایده بگذارند و حتی واحدها را به قیمتی پایینتر از قیمت بازار عرضه کنند. این اقدام اغلب از سوی سازندگانی مشاهده میشود که به علت سررسید قبوض اقساط و ناتوانی در پرداخت سایر هزینههای ساخت، با مشکلات مالی مواجه شدهاند.
صما: به عنوان آخرین سؤال بفرمایید که بازار مسکن تا پایان سالجاری دستخوش چه تحولاتی میشود؟
کاموری: با شرایط اقتصادی فعلی، تحرک خاصی را برای بازار مسکن تا پایان سال پیشبینی نمیکنم.
انتهای پیام/
کد خبر: 564656220
